Η Βίβλος για τον Οίνον

«...Ο αναδίδων χόρτον δια τα κτήνη
και βοτάνη προς χρήσιν ανθρώπου
δια να εξάγη τροφήν εκ της γης
και οίνον ευφραίνοντα την καρδίαν του ανθρώπου...»
Ψαλμ. ΡΔ (ΡΓ κατά τους Ο´)

Μ αυτά τα λόγια ο Ψαλμωδός του αρχαίου Ισραήλ, σ' έναν μεγαλοπρεπή ψαλμό, εξυμνεί και τη σημασία του οίνου στη ζωή του ανθρώπου. Μάλιστα, δύο στίχους αμέσως πιο κάτω, τον συγκαταλέγει ανάμεσα στο «λάδι που λαμπρύνει το πρόσωπο του ανθρώπου και στον άρτο που στηρίζει την καρδιά του».

Ας μη νομίσει ο αναγνώστης ότι αυτή είναι η μοναδική περίπτωση που η Βίβλος δίνει εξέχουσα θέση στον οίνο για να εξάρει τα ευεργετικά του αποτελέσματα. Σ' έναν χαριτωμένο μύθο που είπε ο Ιωθάμ για τον Ιεροβάαλ (Γεδεών) στους άνδρες της Συχέμ, παρουσιάζεται η άμπελος να αρνείται να γίνει βασιλιάς των δένδρων, με το εξής αιτιολογικό:

«Να αφήσω τον οίνον μου, όστις εφραίνει θεόν και ανρώπους και να υπάγω να άρχω επί των δένδρων;...» (Κριτές 9:12).

Αλλά η μνεία για την παραγωγή και τη χρήση κρασιών στη Βίβλο είναι πολύ παλαιότερη από την εποχή των Κριτών (περ. 1400 -1000 π.Χ.). Ανάγεται στους αμέσως μετακατακλυσμιαίους χρόνους.

Ο Νώε αναφέρεται ότι εφύτευσε αμπελώνα μετά τον Κατακλυσμό και παρασκεύασε οίνον από τα σταφύλια του. Μάλιστα άγνωστο το γιατί, «μέθυσε από το κρασί και εγυμνώθη μπροστά στους γιους του»(Γεν. 9:20 επ.).

Στο αρχαιότατο Βιβλίο της Γένεσης ο βασιλιάς-ιερέας Μελχισεδέκ για να προϋπαντήσει και να ευχαριστήσει τον Αβραάμ, του έφερε «άρτον και οίνον». Διαβάζουμε επίσης, ότι ο βασιλιάς Σολομών είχε τον «οίκον του οίνου του», και ότι το κρασί ήταν το συνηθισμένο ποτό των βασιλέων και κυβερνητών τόσο στο Ισραήλ όσο και γενικότερα στην αρχαία Εγγύς Ανατολή (Νεεμίας 2:1, Δανιήλ 1:5 επ.).

Ιδιαίτερα φημισμένοι για το άρωμα και την απαλότητά τους ήταν ο «οίνος της Χελβών», κρασί που προτιμούσαν οι Πέρσες βασιλείς, και ο «οίνος του Λιβάνου».

Αλλά ο καλός οίνος τύχαινε ιδιαίτερης εκτίμησης, όχι μόνον από υψηλά ιστάμενους, που τον θεωρούσαν έξοχο δώρο, αλλά και από τα κατώτερα λαϊκά στρώματα. Χρησιμοποιούνταν μάλιστα ως προσφορά στη θυσιαστική λατρεία του Θεού (Έξοδος 29:38, 40, Λευιτ. 23:13 κ.α.). Τον έπιναν οι Λευίτες και οι ιερείς, και όχι σπάνια, μερικοί απ' αυτούς, εξετρέπονταν σε ανεπίτρεπτες οινοποσίες με θλιβερά αποτελέσματα, τα οποία καυτηρίαζε ο δριμύς λόγος των προφητών:

«...Ο ιερευς και ο προφήτης επλανήθησαν υπό σίκερα κατεπόθησαν υπό οίνου παρεδρόμησαν υπό σίκερα, πλανώνται εν τη οράσει προσκόπτουσιν εν τη κρίσει...» (Ησαΐας 28:7).

Τέτοια ήταν η αξία του καλού κρασιού, που ο Σολομών χρησιμοποιούσε οίνον αντί για αργύριο, ως μέσον πληρωμής υλικών που χρειάστηκαν για την ανέγερση του Ναού του (Β' Χρονικών 2:8-10,15) και στα χρόνια του Νεεμία (5ος π.χ. αι.) γινόταν εμπόριο μ' αυτόν.

Το Αίμα της Σταφυλής

Έτσι από νωρίς γίνεται αναφορά στη Βίβλο για τον οίνο και με συμβολική σημασία. Χρησιμοποιείται το κρασί ως σύμβολο της αιώνιας χαράς, της θυσίας, αλλά κάι της διδασκαλίας, ως φορέας δηλαδή νέων σωστικών μηνυμάτων. Ο Ιησούς είναι γνωστό επίσης ότι απολάμβανε με μέτρο το φαγητό και το κρασί. Οι κατήγοροί του, σε αντιδιαστολή με τον απέχοντα από ποτό Ιωάννη τον Βαπτιστή, τον κατηγορούσαν «ως άνθρωπο φάγο και οινοπότη, φίλο των τελώνων και αμαρτωλών» (Λουκ. 7:33,34). Η κατηγορία αυτή παρά την υπερβολή της, είχε μία δόση αλήθειας. Ας θυμηθούμε εδώ, ότι το πρώτο θαύμα που έκαμε ο Ιησούς, ήταν το θαύμα της μετατροπής νερού σε κρασί, στην Κανά της Γαλιλαίας, σ' έναν γάμο (Ιωάν. κεφ. 2). Ο Τζιοβάνι Παπίνι, κάνει μία αξιοπρόσεκτη παρατήρηση γι' αυτή την περίπτωση. Το θαύμα λέει αυτό, ήταν μία «άφωνη παραβολή» του Ιησού. Είναι ένα από τα σύμβολα της καινούργιας εποχής που αρχίζει με το Ευαγγέλιο, μία αλληλογορία της ευαγγελικής επανάστασης...» Και συνεχίζει: «...Το κρασί που προσφέρει ο Ιησούς το εξαιρετικό και το δυνατό που φαιδρύνει την καρδιά και ζεσταίνει το αίμα, είναι το κρασί της καινούργιας βασιλείας, το κρασί το προορισμένο για τους γάμους του Ουρανού και της Γης, το κρασί που χαρίζει αυτή τη θεία μέθη που αργότερα θα την ονομάσουν τρέλλα του σταυρού...».

Έτσι, πίνοντας ο Ιησούς το κόκκινο «αίμα της σταφυλής» από το γέννημα της αμπέλου μαζί με τους μαθητές του στο πασχαλινό δείπνο, εκείνο το κρασί που ήταν το αίμα του της Καινής Διαθήκης, σκέφτονταν αδιάκοπα τον οίνον της Βασιλείας του Θεού και τη θυσία Του, που είναι πηγή αιώνιας χαράς και σωτηρίας. Αλλά εκτός από τον οίνο της ευφροσύνης, υπάρχει και ο οίνος της οργής του Κυρίου με τον οποίον μεθούν τα ειδωλατρικά έθνη και οι ασεβείς (Ιερεμ. 25:15, Αποκ. 19:15).

Ο Θεραπευτής Οίνος και ο Οίνος της Υπερβολής

Οι άνθρωποι στα χρόνια της Βίβλου πίναν κρασί όχι μόνο για προσωπική τους ευχαρίστηση, αλλά και για λόγους διαιτητικούς και φαρμακευτικούς. Ο Απόστολος Παύλος, ενώ στις επιστολές του καταδικάζει τους μέθυσους και τη μέθη, που την αποκαλεί μάλιστα ασωτία, συμβουλεύει τον μαθητή του Τιμόθεο να μην πίνει νερό (προφανώς ο Τιμόθεος έπασχε από κάποιες εντερικές διαταραχές) για ν' αποφύγει τις ασθένειες του και να πίνει κρασί (Α' Τιμοθ. 5:23).

Στα χρόνια μας, έχει διαπιστωθεί επιστημονικά η θεραπευτική ιδιότητα του κρασιού και μάλιστα σε διάφορες ασθένειες του γαστροεντερικού συστήματος.

Ο Λουκάς ο Ευαγγελιστής, που ήταν και ιατρός στο επάγγελμα, μνημονεύει το κρασί σαν αντισηπτικό και απολυμαντικό (πρβλ. Λουκ. 10:34). Ο ιατρός Salvatore Luda παρατηρεί όη λίγα άλλα προϊόντα διαθέσιμα στον άνθρωπο έτυχαν τόσο πλατιάς συστάσεως για τις θεραπευτικές του δυνάμεις. Το κρασί είναι ένας δυναμικός καταλύτης των μικροβίων και η δράση του μπορεί να συγκριθεί με τη δράση της πενικιλίνης. Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει μάλιστα, ότι προτιμότερη είναι η μέτρια κατανάλωση του κρασιού παρά της μπύρας. Ένα δύο ποτήρια αγνό κόκκινο κρασί την ημέρα μειώνουν τον κίνδυνο της καρδιακής προσβολής. «...Το κρασί, ιδιαίτερα το κόκκινο, έχει φαινολικές αντιοξειδωτικές ουσίες που δρουν προστατευτικά σε μικρές δόσεις στο τοίχωμα των αρτηριών. Αυτοί που δεν πίνουν κάθε μέρα, αλλά κατά περιόδους πίνουν πολύ και μεθάνε το επόμενο πρωί της μέθης κινδυνεύουν: κινδυνεύουν και πολύ μάλιστα. Όχι επειδή νιώθουν σαν σαράβαλα (καρηβαρία είναι ο όρος), έχουν ανεβασμένη πίεση, ταχυκαρδία, καρδιακή αρρυθμία και υπερπηκτικότητα του αίματος. Κινδυνεύουν από θρόμβωση...»

Αυτές είναι οι απόψεις της σύγχρονης ιατρικής για τη λογική χρήση του οίνου, τη θεραπευτική του αξία και για τις συνέπειες της κατάχρησης του ελκυστικού αυτού γεννήματος της αμπέλου.

Αλλά οι αρχαίοι βιβλικοί συγγραφείς δεν εκθείαζαν μόνο τη χαρά και την ευεξία που προέρχεται από την κατανάλωση του οίνου. Εκθέτουν και τις συνέπειες της υπερβολής.

Άλλοι συγγραφείς παρατηρούν ότι η υπερβολική κατανάλωση οίνου οδηγεί σε υπνηλία, φτώχεια, μιζέρια. Ο πύρινος προφητικός λόγος του Ησαΐα στρέφεται ενάντια στους πλεονέκτες, τους υβριστές, τους διεστραμμένους, τους αλαζόνες, τους άδικους και ενάντια στους μέθυσους άσωτους, τους οινοπότες που έπιναν από πρωίας μέχρι εσπέρας και δεν έβρισκαν ευχαρίστηση. Από την άλλη, ο σοφός βασιλιάς Λεμουήλ, που ατυχώς δεν γνωρίζουμε τίποτε για την ταυτότητά του, έχοντας υπ' όψη του την κατευναστική δύναμη του οίνου, ορθά συμβούλευσε:

«...Δόστε σίκερα στους τυραννισμένους
και κρασί σ’ όσους έχουν ψυχή πικραμένη.
Για να πιουν και να ξεχάσουν τη φτώχια τους
και την κακομοιριά τους να μην την εθυμούνται πια...»
Παρ. 31:6, 7.